Antibioticagebruik door de ogen van asielzoekers

Doel

Dit project heeft als doel om AMR onder asielzoekers te voorkomen d.m.v. cultuur-sensitieve
voorlichting over onjuist antibiotica gebruik en door versterking van samenwerking tussen betrokken zorgorganisaties.

Asielzoekers vormen een risicogroep als het gaat over antimicrobiële resistentie (AMR) als groeiende bedreiging voor de volksgezondheid.  

Asielzoekers komen vaak uit landen waar antibiotica vrij verkrijgbaar zijn en regulering van antibioticagebruik minder strikt is dan in Nederland. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat in sommige herkomstlanden het bewustzijn rondom verantwoord antibioticagebruik beperkt is. Ook tijdens hun vlucht komen asielzoekers door landen waar antibiotica vrij verkrijgbaar is. Hierdoor bestaat het risico dat antibiotica veelvuldig en onjuist worden gebruikt – bijvoorbeeld bij virale infecties of zonder een volledige kuur af te maken – wat bijdraagt aan resistentieontwikkeling. Ook is bekend dat migranten, en in het bijzonder asielzoekers, vaker drager zijn van een Bijzonder Resistent Micro-organisme (BRMO). Naast deze medische en microbiologische factoren spelen communicatieve en culturele aspecten een rol.

Deze combinatie van factoren – epidemiologisch, sociaal-cultureel en communicatief – maakt dat het belangrijk is om in de publieke gezondheidszorg asielzoekers (PGA)-structuur meer aandacht te besteden aan het voorkomen van onjuist antibioticagebruik bij asielzoekers. Zowel voor de gezondheid van de individuele cliënt als voor de volksgezondheid in bredere zin. 

Aanpak

• In kaart brengen van bestaande AMR en antibiotica kennis en houding tegenover
  antibioticagebruik onder asielzoekers d.m.v. verkenning en focusgroepen
• Ontwikkelen van cultuur-sensitieve voorlichting/interventies
• Effectmeting van interventie & schaalbaarheid (2027, voor/nameting)

Status Q2-2026

In dit onderzoek wordt onderzocht welke factoren van invloed zijn op antibioticagebruik en de invloed hiervan op de tevredenheid met de Nederlandse zorg onder asielzoekers uit Syrië en Eritrea. Hierbij wordt het gedragsmodel COM-B model gebruik. Dat betekent dat de focus ligt op kennis, houding, verwachtingen en vertrouwen.

We zijn gestart met een literatuurstudie. De bevindingen zijn in dit rapport beschreven. Met die uitkomsten hebben we vragenlijstenlijsten gemaakt om semi-gestructureerde interviews te houden. We hebben een COA woonbegeleider geïnterviewd. Hij geeft bewoners training over het wonen en leven op een COA-locatie. Daarin is aandacht voor de Nederlandse gezondheidszorg. Ook beantwoordt hij vragen van bewoners bij de infobalie. We vroegen hem wat hij weet over antibioticagebruik onder bewoners, maar ook wat hij zelf aan informatie geeft. We hebben een verpleegkundige geïnterviewd van de GZA, de huisartsenzorg op een AZC. Wat hoort en weet zij over antibioticagebruik onder bewoners, welke belemmeringen merkt ze? We spraken ook met een bewoner uit Eritrea en een uit Syrie over onder andere hoe de gezondheidszorg in het land van herkomst is, wat kennis is over antibiotica en de Nederlandse zorg, hoe ze informatie krijgen over de zorg.

De volgende stap is het organiseren van focusgroepen met bewoners om de uitkomsten verder te verdiepen.