Britse onderzoekers hebben een nieuwe manier gevonden om voedselvergiftiging via rauwe kip te voorkomen: met violetblauw licht wisten zij tientallen verschillende stammen van de bacterie Campylobacter sterk terug te dringen. Dat lukte ook bij bacteriën die resistent waren tegen antibiotica. Het onderzoek is te vinden in Microbiology.
Rauw kippenvlees
Campylobacter is een belangrijke oorzaak van voedselvergiftiging. De bacterie komt vaak voor bij kippen en kan daardoor redelijk makkelijk op rauw kippenvlees terechtkomen. Het opwarmen van kippenvlees dood de bacterie, maar dat neemt niet weg dat mensen alsnog eerder besmet kunnen raken. Bijvoorbeeld wanneer bacteriën tijdens het bereiden van rauwe kip via messen of snijplanken op ander voedsel terechtkomen.
Onderzoekers van de University of Reading en de Britse Animal and Plant Health Agency onderzochten daarom of licht kan helpen. Ze gebruikten daarvoor violetblauw licht met een golflengte van 405 nanometer. De techniek heet violet-blue photodynamic inactivation, afgekort VB-PDI. Het licht brengt bepaalde stoffen die van nature in de bacterie aanwezig zijn in een actieve toestand. Daardoor ontstaan zogenoemde reactieve zuurstofverbindingen. Die kunnen op verschillende plekken in de bacterie schade veroorzaken en de cel uiteindelijk doden.
Antibioticaresistentie
De onderzoekers testten de methode op 64 Campylobacter-stammen afkomstig van Britse pluimveebedrijven. Het ging om drie soorten: Campylobacter jejuni, Campylobacter coli en Campylobacter lari. De bacteriën werden tussen 2008 en 2024 verzameld.
Alle onderzochte bacteriën bleken gevoelig voor de behandeling met licht. Bij de hoogste geteste lichtdosis nam het aantal levende bacteriën bij iedere stam met minstens een factor honderd af. Bij een kleinere groep bacteriën onderzochten de wetenschappers ook wat er gebeurde als de belichting langer duurde. Uiteindelijk bleek geen enkele bacterie dat te overleven.
Hoofdonderzoeker Aidan Taylor zegt: “Het interessante aan deze aanpak met licht is dat we helemaal geen chemicaliën of antibiotica gebruiken. Daardoor omzeilen we het probleem van antibioticaresistentie haast volledig.” Dat bleek ook uit de proeven. Een deel van de onderzochte bacteriën was resistent tegen antibiotica. Toch waren deze bacteriën niet beter bestand tegen het violetblauwe licht. Ook bacteriën die tegen meerdere soorten antibiotica bestand waren bleken gevoelig voor de behandeling.
Buikkrampen en koorts
De onderzoekers wilden ook weten of Campylobacter überhaupt resistent kan worden tegen de werking van het licht. Daarom stelden ze één stam vijftien keer achter elkaar bloot aan de behandeling. Na elke ronde lieten ze de overlevende bacteriën opnieuw groeien. Zo probeerden ze als het ware resistentie af te dwingen. Na vijftien rondes zagen ze echter nog steeds geen meetbare toename in weerstand.
Dat is belangrijk voor de voedselveiligheid. In het Verenigd Koninkrijk worden jaarlijks ongeveer 70.000 gevallen van een Campylobacter-infectie officieel bevestigd. Volgens de onderzoekers ligt het werkelijke aantal waarschijnlijk veel hoger. De bacterie kan onder meer buikkrampen, koorts, misselijkheid en zelfs bloederige diarree veroorzaken. De klachten verdwijnen meestal binnen ongeveer een week, maar een deel van de patiënten wordt daarna nog ernstiger ziek.
De lichtbehandeling zou in de toekomst in slachterijen of andere delen van de voedselproductie gebruikt kunnen worden. Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn: de onderzoekers gebruikten energiezuinige ledlampen. Zulke lampen gaan lang mee en hebben relatief weinig onderhoud nodig. Volgens de onderzoekers zou dat het risico op besmetting flink kunnen verkleinen: volgens hun berekeningen zou het aantal besmette stukken kip in Britse winkels kunnen dalen van 1 op de 10 naar 1 op de 50.
Ondanks de resultaten is de techniek nog niet klaar voor gebruik: de meeste proeven vonden plaats in het laboratorium, met bacteriën in een vloeistof. Aangezien de realiteit complexer kan zijn is volgens het team eerst een vervolgonderzoek nodig. Daarvoor willen ze besmette kippenkarkassen onderzoeken onder omstandigheden die lijken op die in een echte slachterij. Volgens hen kan dan pas duidelijk worden of de violetblauw ledlamp niet alleen in het laboratorium, maar ook in de voedselindustrie een krachtig wapen tegen Campylobacter kan zijn.
Bron: Scientias