Wat is er aan de hand?
Microbiologen uit Nederland, zoals Eelco Meijer van het CWZ in Nijmegen, maken zich al jaren zorgen over de opmars van de schimmel Candidozyma auris, die eerder Candida auris werd genoemd.
Volgens de expert gedraagt de gist zich als een bacterie, is die vaak ongevoelig voor medicijnen en vormt die een ernstige bedreiging voor de wereldwijde gezondheid. Meijer, voorman van het expertisecentrum schimmelinfecties van CWZ en Radboudumc in Nijmegen zei twee jaar geleden al te vrezen dat het mis zou gaan.
De Europese gezondheidsdienst ECDC waarschuwt er nu voor. Tussen 2013 en 2023 zijn er namelijk meer dan 4000 infecties vastgesteld in de landen die bij het ECDC zijn aangesloten. Daarvan waren er 1346, dus ongeveer een derde, in het laatste jaar. De ECDC noemt de opmars ‘een ernstige bedreiging voor patiënten en de gezondheidszorg’, omdat de preventie en bestrijding te wensen overlaat.
Wat is er zo erg aan die schimmel?
“Als die in de bloedbaan komt, is dat bij 40 procent van de mensen dodelijk”, vertelt Meijer. De gist kan zeer resistent zijn, wat betekent dat medicijnen soms niet werken. De schimmel past zich zelfs tijdens een behandeling aan om aan de werking van een medicijn te ontsnappen. Komt de gist eenmaal in de bloedbaan, dan kan deze zich verspreiden door het lichaam met ernstige gevolgen.
Hoe loop je een infectie met de schimmel op?
De gist dringt het lichaam binnen via bijvoorbeeld een ‘lijn’ in de aderen, een slangetje dat diep in de aderen zit zoals een infuus. Ook kan de schimmel in het lichaam terechtkomen via een luchtslang bij mensen die geïntubeerd worden.
Nu kun je denken dat materialen die het ziekenhuis gebruikt altijd steriel zijn, maar zeker in het buitenland is dat lang niet altijd het geval. “Medische apparaten worden er niet altijd even goed gesteriliseerd.”
Is de schimmel makkelijk weg te krijgen?
Helemaal niet. Candidozyma auris kan weken buiten het lichaam overleven. “Dus je moet echt goed schoonmaken.”
Patiënten die besmet zijn, moeten zolang ze in het ziekenhuis verblijven in quarantaine. En zodra ze voor controle komen, zijn er nog een jaar lang maatregelen nodig om de gist buiten het ziekenhuis te houden.
Hoeveel zorgen maakt de expert zich?
“Internationaal gaat het helemaal mis, het wordt van kwaad tot erger.” Meijer vreest dat er steeds meer uitbraken zullen komen. “Ik ben heel benieuwd waar het heen gaat.”
Is het ook al een probleem in Nederland?
“We houden het hier vrij goed in de hand.” Was er in het verleden maar zelden een patiënt met de schimmel, vorig jaar werden er meer dan tien mensen positief getest. “Dus dat aantal groeit wel explosief. Maar we hebben nog geen uitbraken gehad en bij mijn weten ook geen sterfgevallen.”
Alle 26 patiënten waar sinds 2018 de schimmel bij werd aangetroffen, kwamen uit het buitenland. “Allemaal importgevallen”, zo formuleert hij het. “In Nederland zit de schimmel nog niet in de ziekenhuizen.” Nederlandse patiënten hoeven niet te vrezen dat ze bij een opname de schimmelinfectie oplopen.
Wat als je de schimmel op je huid krijgt?
“Dat hoeft niet erg te zijn. De mens draagt wel meer bacteriën en schimmels bij zich die net zo gevaarlijk zijn.” Maar heb je al een kwetsbare gezondheid en komt de schimmel in je bloed, dan heb je een probleem. “Omdat er soms gewoon geen middelen tegen zijn.”
Zijn we in Nederland voorbereid op een uitbraak?
Volgens Meijer zijn er vooralsnog voldoende maatregelen genomen. Geregeld is dat er voldoende capaciteit beschikbaar is om te testen. “En we hebben al veel gedaan om het probleem niet groter te laten worden. Maar het is wel een toenemend probleem, dat blijft het.”
Bron: AD