Ook in Nederland worden bacteriën langzaam maar zeker vaker ongevoelig voor antibiotica. Dat blijkt uit het nieuwe rapport NethMap One Health 2026. In dit rapport staat hoeveel antibiotica mensen en dieren in Nederland gebruiken en hoe vaak bacteriën resistent (ongevoelig) zijn. De toename van resistentie is een zorgelijke ontwikkeling.
De stijging van het aantal ongevoelige bacteriën is in heel Europa te zien. Vergeleken met andere landen is antibioticaresistentie in Nederland nog steeds laag. Toch zijn ook in Nederland steeds meer bacteriën niet meer te behandelen met veelgebruikte antibiotica.
Het gaat om bacteriën die ernstige infecties kunnen veroorzaken, zoals bloedvergiftiging. Maar het gaat ook om ziektes die vaker voorkomen, zoals een blaasontsteking. Door de stijging is de kans groter dat mensen een infectie krijgen met een resistente bacterie.
Gebruik van laatste redmiddelen
Doordat meer soorten antibiotica minder goed werken, moeten artsen vaker kiezen voor soorten antibiotica die eigenlijk een laatste redmiddel zijn. Deze laatste-keus-antibiotica zijn hard nodig voor zeer zieke en kwetsbare patiënten. Als we deze soorten vaker antibiotica gebruiken, kunnen bacteriën ook daar ongevoelig voor worden. Dan zijn er in de toekomst steeds minder behandelmogelijkheden over.
Gebruik van antibiotica bij mensen en dieren
Bij huisartsen en in ziekenhuizen en verpleeghuizen is in 2025 ongeveer evenveel antibiotica voorgeschreven als in 2024. Tussen ziekenhuizen, verpleeghuizen en huisartsen zijn onderling grote verschillen.
In de veehouderij is het gebruik van antibiotica sinds 2009 sterk gedaald en de laatste jaren blijft dit laag. De resistentie bij dieren is al een aantal jaar stabiel.
Zicht op risicogroepen
In het rapport staat dat het belangrijk is dat Nederland beter zicht krijgt op welke groepen patiënten vaker resistente bacteriën bij zich dragen. Deze informatie helpt om mensen met ernstige infecties sneller de juiste behandeling te kunnen geven. Ook helpt dit voorkomen dat resistente bacteriën zich verspreiden onder kwetsbare mensen, bijvoorbeeld in een ziekenhuis of verpleeghuis.
Andere inspanningen
Naast onderzoek naar risicogroepen is het belangrijk dat:
- Artsen en dierenartsen antibiotica voorschrijven volgens de richtlijnen.
- Voortdurend gekeken wordt of de richtlijnen voor antibioticabehandeling moeten worden aangepast om juist gebruik van antibiotica te stimuleren.
- Mensen in en buiten de zorg zich houden aan hygiëneadviezen, zoals handen wassen. Dit is nodig om te voorkomen dat (resistente) bacteriën zich verspreiden.
Antibioticaweek
Tijdens de World AMR Awareness Week (antibioticaweek) vragen zorgorganisaties wereldwijd aandacht voor zuinig en juist gebruik van antibiotica. Hoe zorgvuldiger we antibiotica nu inzetten, hoe beter ze in de toekomst blijven werken.
Bron: RIVM