De Vlaamse onderzoeker Niels Vander Elst heeft een nieuwe techniek ontwikkeld waardoor een infectie met resistente bacteriën toch behandeld kan worden. De techniek is volgens hem relatief goedkoop en kan gebruikt worden in combinatie met bestaande antibiotica. Het zal wel nog even duren voor mensen er daadwerkelijk mee behandeld kunnen worden.
Antibiotica worden vaker voorgeschreven dan nodig. Niet alleen voor mensen, maar ook in de veeteelt. Door antibiotica zo overvloedig toe te passen, ook wanneer het niet echt nodig is, worden sommige bacteriën resistent. Denk maar aan de ziekenhuisbacterie.
Antibiotica-resistentie heeft dodelijke gevolgen. Nu al sterven er in Europa naar schatting 35.000 mensen per jaar aan. En tegen 2050 verwacht de Wereldgezondheidsorganisatie 10 miljoen doden per jaar door antimicrobiële resistentie. Het wordt dus een echt probleem voor de volksgezondheid.
Maar misschien wordt er daar wel een oplossing op gevonden dankzij nieuw onderzoek van het Zweedse Karolinska Instituut in Stockholm, onder leiding van de Vlaamse postdoctoraal onderzoeker Niels Vander Elst. Hij is er lid van de onderzoeksgroep van hoofdonderzoeker Federico Iovino.
Vander Elst genoot een opleiding als dierenarts en begon zijn wetenschappelijke carrière met onderzoek naar uierinfecties bij melkvee. Maar hij begreep al snel dat zijn bevindingen ook op mensen toegepast konden worden.
Moleculaire schaar
“Wij hebben een zogenaamde endolysine ontdekt”, vertelt Vander Elst in De Wereld Vandaag op Radio 1. “Dat enzym is afkomstig uit een virus, en is in staat om bacteriën te infecteren en te doden. Maar voor mens en dier is het totaal ongevaarlijk.”
“Wij hebben ontdekt dat als je het eiwit van dat virus toevoegt aan een antibioticumtherapie, de resistente bacteriën er opnieuw gevoelig aan worden.”
“Stel je het enzym voor als een soort van moleculaire schaar die de celwand van de bacteriën dunner knipt. Wij hebben ontdekt dat je dat enzym kan combineren met een antibioticum dat ook inwerkt op de celwand van de bacterie, zoals penicilline. Die combinatie geeft een zeer sterk effect.”
De techniek is bovendien relatief gemakkelijk. “Dat is net de doorbraak van ons onderzoek: door eenvoudigweg iets nieuws toe te voegen aan een bestaande therapie, kunnen we die antibiotica opnieuw doen werken. Het vraagt meer middelen om nieuwe antibiotica te ontwikkelen.” De techniek is nog niet getest op mensen.
“We werken met pneumokokkeninfecties aan de hersenen. Wij hebben de techniek getest op menselijke hersencellen in het laboratorium en op muizen. Die gingen allebei dood als we ze niet behandelden of als we ze behandelden met antibiotica waar de bacteriën resistent tegen waren. Maar als we het enzym toevoegden, zagen we dat de bacteriën gedood werden.”
“In ons muizenexperiment hebben we kunnen aantonen dat er zelfs geen infectie meer was overgebleven in de hersenen. Dat was een belangrijke ontdekking. Het betekent dat we de hersenschade door de infectie kunnen bestrijden.”
Binnen 10 jaar beschikbaar?
Het zal nog wel enkele ontwikkelingsstappen vergen voor de dokter de techniek daadwerkelijk kan voorschrijven. “Klopt”, beaamt Vander Elst. “Maar een Amerikaans en een Zuid-Koreaans bedrijf zijn het enzym nu al aan het testen op mensen. Het zit er dus wel aan te komen.”
“Zelf verwacht ik dat zulke enzymes binnen 10 jaar beschikbaar zullen zijn in een combinatietherapie met een antibioticum.”
Stel dat dit nu de oplossing wordt tegen resistente bacteriën, dan is dat toch fantastisch? Vander Elst: “Natuurlijk, maar er zijn nog meer onderzoeksgroepen die werken aan andere methodes. Dit is een deel van de oplossing. Zelf zie ik het als een puzzelstuk, een deel van de heel complexe puzzel die gelegd moet worden. Het is een stap in de juiste richting. Maar de weg is nog lang en er zullen veel kleine stapjes nodig zijn.”
Bron: VRT nieuws