Om het onbegeleid gebruik tegen te gaan, moeten artsen doxyPEP voorschrijven om soa’s te voorkomen. Dat stelt onderzoeker Vita Jongen van GGD Amsterdam naar aanleiding van onderzoek dat zij deed met collega’s. Daaruit blijkt dat mannen die seks hebben met mannen en trans personen het middel steeds vaker op eigen houtje gebruiken. Maar verkeerd gebruik brengt gezondheidsrisico’s met zich mee.

DoxyPEP kan bij inname tussen 24 en 72 uur na de seks in veel gevallen syfilis en chlamydia voorkomen: de kans daarop daalt met ruim driekwart. DoxyPEP is in feite doxycycline, een middel dat in Nederland wel wordt voorgeschreven bij bijvoorbeeld de ziekte van Lyme.

In bijvoorbeeld de VS wordt het middel ook gebruikt ter preventie van soa’s, maar Nederlandse experts raden dat af. Nederland is relatief terughoudend bij het voorschrijven van antibiotica, omdat overmatig gebruik ertoe kan leiden dat bacteriën in en op ons lijf onkwetsbaar worden voor die middelen.

“Dat is voor een gezonde man misschien niet meteen gevaarlijk, maar wél voor zijn kwetsbare oma, als hij die knuffelt en bacteriën van zijn huid overbrengt”, zegt Hanna Bos van SoaAids Nederland.

Twee derde

Ruim een vijfde van de ruim 1633 deelnemers aan het onderzoek van de Amsterdamse GGD heeft zonder voorschrift doxycycline gebruikt om soa’s te voorkomen. 15 procent heeft het recent gebruikt en bijna twee derde is van plan het in de toekomst te gebruiken.

De onderzoeksgroep is geen representatieve afspiegeling van de Amsterdamse transgenders of homomannen. De GGD wierf hen via een brede campagne op onder andere sociale media en datingapps. Mensen met belangstelling voor doxyPEP zullen eerder hebben doorgeklikt naar de vragenlijst dan anderen.

Toch is de uitkomst volgens Jongen een belangrijke aanwijzing dat steeds meer mensen het middel gebruiken. Hoewel Amsterdam waarschijnlijk vooroploopt, hoort Jongen van collega’s bij GGD’en in de rest van het land dat ook zij vaker vragen krijgen over het middel. Bij een Amsterdams onderzoek van vier jaar geleden had slechts 2,5 procent ooit doxyPEP gebruikt.

Op recept

Vorig jaar was doxyPEP nog niet of nauwelijks op recept verkrijgbaar. Begin dit jaar kwam een landelijke werkgroep van experts met een advies: doxyPEP voorschrijven wordt afgeraden, omdat er nog veel onduidelijk is over de gezondheidseffecten op de lange termijn en het risico op antibioticaresistentie.

Maar artsen kunnen het – na een uitgebreid adviesgesprek – wel voorschrijven aan mensen die het zelf al gebruiken, nadat ze het bijvoorbeeld online hebben aangeschaft. Sindsdien gebeurt dat op kleine schaal.

Wat Jongen betreft zou dat voorschrift nog wat verder moeten worden versoepeld, om te voorkomen dat mensen met informeel gebruik beginnen. Het gevaar is bijvoorbeeld dat mensen het elke dag preventief gebruiken, zoals het hiv-preventiemiddel PreP. Dat is wat artsen betreft ongezond veel, en ook niet nodig om syfilis te voorkomen.

Gonorroe

Ook zijn er gebruikers die met doxyPEP gonorroe willen voorkomen, maar daartegen werkt het middel niet. Goede voorlichting kan dat misverstand voorkomen. En er zijn respondenten die nu experimenteren met andere antibiotica die ze nog hebben liggen. Die werken vaak niet goed, en kunnen gevaarlijker zijn dan doxycycline.

Ook Hanna Bos van SoaAids Nederland denkt dat het middel voor een beperkte doelgroep vaker moet worden voorgeschreven. “Na een goed gesprek over de voor- en nadelen. Probeer het bijvoorbeeld te beperken tot één pil op maandag na een weekend met veel onbeschermde seks. Het is belangrijk dat artsen dit gesprek over seks durven te voeren, zonder oordeel.”

DoxyPEP gebruiken wordt afgeraden, omdat het kan leiden tot resistentie

Bron: Trouw